[Sách Giải] ✅ Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động – Sách Giải – Học Online Cùng https://vietsofa.vn

Estimated read time 13 min read

Xem toàn bộ tài liệu Lớp 8: tại đây

A. Phương pháp giải

* Các bước giải bài toán bằng cách lập phương trình :

Bước 1: Lập phương trình

– Chọn ẩn số và đặt điều kiện kèm theo thích hợp cho ẩn số .

– Biểu diễn các đại lượng chưa biết khác theo ẩn và các đại lượng đã biết.

– Lập phương trình bộc lộ mối quan hệ giữa các đại lượng .

Bước 2: Giải phương trình

Bước 3: Trả lời

Kiểm tra xem trong các nghiệm của phương trình, nghiệm nào thỏa mãn nhu cầu điều kiện kèm theo của ẩn, nghiệm nào không rồi Kết luận .
* Các đại lượng tương quan trong bài toán hoạt động : quãng đường ( s ), tốc độ ( v ), thời hạn ( t )

Công thức liên quan: Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A01

B. Ví dụ minh họa

Ví dụ 1: Một xe vận tải đi từ địa điểm A đến địa điểm B với vận tốc 50 km/h, rồi từ B quay ngay về A với vận tốc 40 km/h. Cả đi và về mất một thời gian là 5 giờ 24 phút. Tìm chiều dài quãng đường từ A đến B.

Hướng dẫn giải:

Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A02

Ví dụ 2: Một xe đạp khởi hành từ điểm A, chạy với vận tốc 20 km/h. Sau đó 3 giờ, một xe hơi đuổi theo với vận tốc 50 km/h. Hỏi xe hơi chạy trong bao lâu thì đuổi kịp xe đạp?

Hướng dẫn giải:

Gọi thời hạn xe hơi khởi đầu chạy đến khi gặp xe đạp điện là x giờ ( x > 0 )
Thời gian xe đạp điện đi đến khi gặp xe hơi là x + 3 ( h )
Quãng đường xe hơi đi được là 50 x ( km ), quãng đường xe đạp điện đi được là 20 ( x + 3 ) ( km )
Vì cả hai xe cùng đi từ A đến khi gặp nhau thì quãng đường hai xe đi được là bằng nhau nên ta có phương trình :
50 x = 20 ( x + 3 )
⇔ 50 x = 20 x + 60
⇔ 30 x = 60
⇔ x = 2 ( tm đk )
Vậy xe hơi chạy trong 2 giờ sẽ đuổi kịp xe đạp điện .

Ví dụ 3: Lúc 6 giờ 15 phút, một ô tô đi từ A để đến B với vận tốc 70 km/h. Khi đến B, ô tô nghỉ 1 giờ rưỡi, rồi quay về A với vận tốc 60 km/h và đến A lúc 11 giờ cùng ngày. Tính quãng đường AB.

Hướng dẫn giải:

Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A03

Tổng thời hạn xe xe hơi đi từ A đến B và đi từ B về A ( không tính thời hạn nghỉ ) là :

Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A04
Gọi độ dài quãng đường AB là x km ( x > 0 )

Thời gian xe ô tô đi từ A đên B là Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A06 (h), thời gian ô tô đi từ B về A là Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A05 (h)

Tổng thời hạn đi của xe là
Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A07 giờ nên ta có phương trình:
giờ nên ta có phương trình :

Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A08

Vậy độ dài quãng đường AB là 105 km .

C. Bài tập vận dụng

Bài 1: Một người đi xe đạp từ địa điểm A đến địa điểm B với vận tốc 15km/h và sau đó quay trở về từ B đến A với vận tốc 12km/h. Cả đi lẫn về mất 4 giờ 30 phút. Tính chiều dài quãng đường.

Hướng dẫn giải:

Đổi 4 h30 ’ = 4,5 h
Gọi độ dài quãng đường AB là x km ( x > 0 )

Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A09

Tổng thời hạn đi của xe đạp điện là 4,5 giờ nên ta có phương trình :

Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A10
Vậy độ dài quãng đường AB là 30 km .

Bài 2: Lúc 7 giờ. Một ca nô xuôi dòng từ A đến B cách nhau 36km rồi ngay lập tức quay về bên A lúc 11 giờ 30 phút. Tính vận tốc của ca nô khi xuôi dòng. Biết rằng vận tốc nước chảy là 6km/h.

Hướng dẫn giải:

Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A11

Gọi tốc độ riêng của ca nô khi nước lặng yên là x ( km / h ) ( x > 6 )
Vận tốc của ca nô khi xuôi dòng là x + 6 ( km / h )
Vận tốc của ca nô khi ngược dòng là x – 6 ( km / h )

Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A12

Vì tổng thời hạn cả đi và về là
Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A13 (h) nên ta có phương trình:
( h ) nên ta có phương trình :

Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A14

⇒ 36 ( x – 6 ). 2 + 36 ( x + 6 ). 2 = 9 ( x + 6 ) ( x – 6 )
⇔ 72 x – 72.6 + 72 x + 72.6 = 9×2 – 9.36
⇔ 9×2 – 144 x – 9.36 = 0
⇔ x2 – 16 x – 36 = 0
⇔ ( x + 2 ) ( x – 18 ) = 0
⇔ x + 2 = 0 hoặc x – 18 = 0
⇔ x = – 2 hoặc x = 18
Vì x = – 2 không TMĐK x > 6 nên tốc độ riêng của ca nô là 18 km / h .
Vậy tốc độ của ca nô khi xuôi dòng là 18 + 6 = 24 km / h

Bài 3: Một ca nô xuôi dòng từ bến A đến bến B mất 4 giờ, và ngược dòng từ bến B đến bến A mất 5h. Tính khoảng cách giữa hai bến, biết vận tốc dòng nước là 2 km/h.

Hướng dẫn giải:

Gọi tốc độ riêng của ca nô là x km / h ( x > 2 )
Vận tốc của ca nô khi xuôi dòng là x + 2 ( km / h )

Vận tốc của ca nô khi ngược dòng là x – 2(km/h)

Quãng đường khi xuôi dòng của ca nô là 4 ( x + 2 ) ( km ). quãng đường khi ngược dòng của ca nô là 5 ( x – 2 ) ( km )
Vì quãng đường đi của ca nô khi xuôi dòng và khi ngược dòng là như nhau nên ta có phương trình :
4 ( x + 2 ) = 5 ( x – 2 )

⇔ 4 x + 8 = 5 x – 10
⇔ x = 18 ( tmđk )
Vậy khoảng cách giữa hai bến A và B là 4 ( 18 + 2 ) = 80 km .

Bài 4: Một người đi xe đạp từ A đến B với vận tốc trung bình 12km/h. Khi đi về từ B đến A. Người đó đi với vận tốc trung bình là 10 km/h, nên thời gian về nhiều hơn thời gian đi là 15 phút. Tính độ dài quãng đường AB.

Hướng dẫn giải:

Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A15

Vì thời hạn về nhiều hơn thời hạn đi là
Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A16 giờ nên ta có phương trình.
giờ nên ta có phương trình .

Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A17

Vậy độ dài quãng đường AB là 15 km

Bài 5: Một người đi xe máy từ A đến B với vận tốc 30 km/h. Đến B người đó làm việc trong một giờ rồi quay về A với vận tốc 24 km/h. Biết thời gian tổng cộng hết 5 giờ 30 phút. Tính quãng đường AB.

Hướng dẫn giải:

Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A18

Tổng thời gian xe đi từ A đến B và đi từ B về A (không tính thời gian làm việc tại B) là: Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A19 (giờ)

Gọi độ dài quãng đường AB là x km ( x > 0 )

Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A20

Bài 6: Một bạn học sinh đi học từ nhà đến trường với vận tốc trung bình 4 km/h. Sau khi đi được 2/3 quãng đường bạn ấy đã tăng vận tốc lên 5 km/h. Tính quãng đường từ nhà đến trường của bạn học sinh đó, biết rằng thời gian bạn ấy đi từ nhà đến trường là 28 phút.

Hướng dẫn giải:

Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A21

Gọi quãng đường từ nhà đến trường của bạn học viên là x km ( x > 0 )

Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A22

Bài 7: Một xe ô tô đi từ A đến B hết 3 giờ 12 phút. Nếu vận tốc tăng thêm 10 km/h thì đến B sớm hơn 32 phút. Tính quãng đường AB và vận tốc ban đầu của xe.

Hướng dẫn giải:

Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A23

Khi tăng thêm 10km/h thì vận tốc mới của xe là x + 10 (km/h), khi đó xe đi hết thời gian là Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A24

Ta có phương trình :

Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A25

Vậy vận tốc ban đầu của xe là 50km/h. quãng đường AB là Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A26

Bài 8: Một người đi từ A đến B, nếu đi bằng xe máy thì mất thời gian là 3 giờ 30 phút, còn đi bằng ô tô thì mất thời gian là 2 giờ 30 phút. Tính quãng đường AB, biết rằng vận tốc ôtô lớn hơn vận tốc xe máy là 20 km/h.

Hướng dẫn giải:

Đổi : 3 giờ 30 phút = 3,5 giờ ; 2 giờ 30 phút = 2,5 giờ .
Gọi độ dài quãng đường AB là x km ( x > 0 )

Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A27

Vì tốc độ ôtô lớn hơn tốc độ xe máy là 20 km / h nên ta có phương trình :

Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A28

Vậy độ dài quãng đường AB là 175 km .

Bài 9: Một người đi xe gắn máy, đi từ địa điểm A đến địa điểm B trên một quãng đường dài 35km. Lúc trở về người đó đi theo con đường khác dài 42km với vận tốc kém hơn vận tốc lượt đi là 6 km/h. Thời gian lượt về bằng Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A29 thời gian lượt đi. Tìm vận tốc lượt đi và lượt về.

Hướng dẫn giải:

Gọi tốc độ của người đó khi đi là x km / h ( x > 6 )
Vận tốc khi về là x – 6 ( km / h )

Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A30

Vì thời gian lượt về bằng Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A31 thời gian lượt đi nên ta có phương trình:

Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A32

Vậy tốc độ lượt đi của người đó là 30 km / h, vân tốc lượt về là 24 km / h

Bài 10: Một xe tải đi từ A đến B với vận tốc 50 km/h. Đi được 24 phút thì gặp đường xấu nên vận tốc trên quãng đường còn lại giảm còn 40 km/h. Vì vậy đã đến nơi chậm mất 18 phút. Tìm chiều dài quãng đường từ A đến B.

Hướng dẫn giải:

Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A33

Vì thời hạn thực tiễn đi chậm hơn thời hạn dự tính là 18 phút nên ta có phương trình :

Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A34

Vậy chiều dài quãng đường AB là 80 km .

Bài 11: Một chiếc thuyền đi xuôi dòng từ bến A đến bến B hết 5 giờ, ngược dòng từ bến B về bến A hết 7 giờ. Hỏi một đám bèo trôi theo dòng sông từ A đến B hết bao lâu?

Hướng dẫn giải:

Ta có tốc độ trôi của đám bèo chính là tốc độ của dòng nước .
Gọi thời hạn cụm bèo trôi từ bến A về bến B là x giờ ( x > 0 ) .
Quãng đường đi từ bến A đến bến B là AB

Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A35

Vận tốc cụm bèo trôi hay chính là vận tốc chảy của dòng nước là Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A36

Vì tốc độ của thuyền khi xuôi dòng bằng tổng tốc độ thực của thuyền và tốc độ dòng nước. Vận tốc của thuyền khi ngược dòng bằng hiệu tốc độ thực của thuyền và tốc độ dòng nước. Do đó hiệu tốc độ lúc xuôi dòng và lúc ngược dòng của chiếc thuyền bằng hai lần tốc độ dòng nước .
Từ đó ta có phương trình :

Cách giải bài toán bằng cách lập phương trình cực hay: Bài toán chuyển động | Toán lớp 8 Cach Giai Bai Toan Bang Cach Lap Phuong Trinh Bai Toan Chuyen Dong A37

Vậy thời gian cụm bèo trôi từ bến A về bến B là 35 giờ.

 

You May Also Like

More From Author

+ There are no comments

Add yours